Farklı yara izi türleri
Çoğu yara izi zamanla solup iyileşse de, bazıları on yıllar boyunca sorunlu kalabilir ve görünürlüğünü koruyabilir.
Ne tür bir yara izine sahipsiniz?
Olgun (Matür)
Bu tür yara izleri açık renkli ve düzdür.
Olgunlaşmamış (İmmatür)
Bu yara izleri kırmızı görünür, bazen kaşıntılı ve ağrılıdır; hafifçe kabarıktır. Birçoğu zamanla olgunlaşarak düzleşir ve çevre deriye benzer bir pigmentasyon kazanır. Daha soluk veya biraz daha koyu olabilirler.
Kontraktürler
Eklemlerden veya cilt kıvrımlarından dik açıyla geçen yara izleri, kısalma veya kontraktür geliştirmeye meyillidir. Yara izi tam olarak olgunlaşmadığında ortaya çıkarlar ve hipertrofik olma eğilimindedirler. Tipik olarak hareket kısıtlayıcı ve işlev bozucu özelliklere sahiptirler. Çoğunlukla yanık yaralanmalarından kaynaklanırlar.
Yaygın gerilmiş izler
Bu izler, cerrahi yara izlerinin ince hatlarının zamanla gerilmesi ve genişlemesiyle oluşur. Tipik olarak düz, soluk, yumuşak ve semptomsuz olan bu izler genellikle diz veya omuz ameliyatlarından sonra görülür. Hamilelik sonrası oluşan çatlaklar (stria), yaygın yara izlerinin bir varyantıdır. Herhangi bir kabarıklık, kalınlaşma veya nodüler yapı bulunmaması, onları hipertrofik yara izlerinden ayırır.
Doğrusal (Lineer) hipertrofik
Bu yara izleri kırmızı, kabarık ve bazen kaşıntılıdır. Orijinal cerrahi veya travma sınırları içinde kalırlar. Ameliyattan haftalar sonra gelişirler; üç ila altı ay boyunca boyutları hızla artabilir ve ardından durağan bir evreden sonra gerilemeye başlayabilirler. Olgunlaştıklarında kabarık, hafifçe ip benzeri ve genişlemiş bir görünüm alırlar. Tam olgunlaşma iki yıla kadar sürebilir.
Yaygın hipertrofik
Yanıklardan sonra yaygındır. Orijinal yanık sınırları içinde kalan, yaygın kırmızı, kabarık ve bazen kaşıntılı bir yara izidir.
Minör keloid
Normal doku üzerine taşan, bölgesel olarak kabarık ve kaşıntılı yara izidir. Yaralanmadan birkaç yıl sonrasına kadar gelişebilir ve tedavi olmaksızın gerilemez. Cerrahi olarak çıkarılması genellikle tekrarlama (nüks) ile sonuçlanır.
Majör keloid
Ağrılı veya şiddetli kaşıntılı olabilen, büyük ve kabarık bir yara izidir. Normal doku sınırlarını aşar ve uzun yıllar boyunca yayılmaya devam edebilir.
Atrofik
Atrofik yara izleri, çökük ve sınırları belirgin lezyonlar olarak ortaya çıkar. Genellikle kistik akne veya suçiçeği gibi enflamatuar bir durum sırasında meydana gelen kolajen yıkımından kaynaklanırlar. Bu yara izleri genellikle çukurlaşmış ve oyuk bir görünüme sahiptir.
Yüksek risk faktörleri
Yaş
Çocuklar ve genç yetişkinler güçlü (belirgin) yara izi oluşumuna meyillidir. Yaşlı bireylerde ise yara kapanma ve iyileşme hızları daha yavaştır, bu nedenle anormal yara izi oluşma riskleri daha düşüktür.
Cilt tipi ve genetik faktörler
Cilt tipi I/II (beyaz, açık tenli, çilli) ve V/VI (koyu kahverengi, siyah) olan kişilerde anormal yara izi gelişme olasılığı daha yüksektir. Daha önce patolojik yara izi deneyiminiz olduysa veya aile geçmişinizde bu durum varsa, anormal yara izi oluşma olasılığınız daha yüksek olabilir.
Yeri
Eklemleri, cilt kıvrımlarını veya büyük kas gruplarını kesen yara izlerinin anormalleşme olasılığı yüksektir; örneğin sezaryen sonrası veya göğüs ve meme cerrahisi sonrası oluşan izler gibi.
Hormonal etkiler
Yara izleri, hormonal etkiler nedeniyle hamilelik ve ergenlik dönemlerinde genişleme eğilimi gösterir.
